Powrót z emigracji do Polski to duże wydarzenie dla całej rodziny, jednak często najmocniej przeżywają je dzieci, które zostawiają za granicą swoich przyjaciół i znajome środowisko szkolne. Przeprowadzka budzi w nich zrozumiałe obawy, a nawet lęk o to, czy poradzą sobie w nowej szkole. W tym artykule doradzamy, jak pomóc dziecku w adaptacji w polskim systemie oświaty.
Wyzwania związane z powrotem do polskiego systemu edukacji
Po powrocie do Polski dzieci rodzin emigranckich mierzą się z wieloma wyzwaniami i trudnościami związanymi z przejściem z zagranicznego do polskiego systemu edukacji. Do najważniejszych należą:
problemy emocjonalne (np. strach przed zmianą szkoły);
trudności w integracji z rówieśnikami;
różnice kulturowe;
problemy z pisaniem po polsku;
uboższe słownictwo w porównaniu do rówieśników;
nieznajomość kontekstów historycznych i kulturowych;
nieznajomość geografii Polski.
Pomoc w nauce języka polskiego
Dzieci, które znaczną część swojego życia wychowywały się za granicą, mogą mieć duże problemy z wysławianiem się, pisaniem i czytaniem po polsku. Dotyczy to zwłaszcza terminologii rzadko stosowanej w domu, związanej na przykład z historią, geografią czy matematyką. Tymczasem pokonanie bariery językowej jest kluczowe dla dzieci przybywających z zagranicy do Polski. Jest to ważne nie tylko dla efektywnej nauki, ale również ze względu na potrzebę swobodnego porozumiewania się z nauczycielami i rówieśnikami. Jak zadbać o to, aby dziecko potrafiło płynnie komunikować się w języku polskim?
Internetowe kursy języka polskiego
Jednym z łatwo dostępnych rozwiązań jest kurs doszkalający z języka polskiego. Pociecha może realizować go online, za pośrednictwem interaktywnej platformy edukacyjnej. Tym sposobem dziecko może doskonalić kompetencje językowe z dowolnego miejsca na świecie i w wybranym przez siebie czasie. Jest to bardzo wygodne nie tylko dla rodzin mieszkających w jednym kraju, ale również dla tych, które podróżują po całym świecie lub często przemieszczają się w związku z pracą.
Dodatkowe lekcje języka polskiego w Polsce
Już po powrocie do kraju rodzice mogą zwrócić się do szkoły o pomoc w nauce języka polskiego dla dziecka. Zgodnie z prawem oświatowym organ prowadzący szkołę może zorganizować dodatkowe, bezpłatne zajęcia języka polskiego przez okres do 24 miesięcy. Jest to rozwiązanie przygotowane z myślą o cudzoziemcach i obywatelach polskich, którzy nie znają języka polskiego lub nie opanowali go na poziomie wystarczającym do nauki.
Kurs przedszkolny
Rozwój mowy dziecka trwa od urodzenia do około 7 roku życia. Ważne jest zatem, aby dziecko miało kontakt z językiem polskim od najmłodszych lat, szczególnie jeżeli rodzina planuje wrócić za jakiś czas do ojczyzny. Podczas pobytu na emigracji można rozważyć zapisanie dziecka na internetowy kurs dla przedszkolaków, który przygotowuje do nauki czytania i pisania, a także ułatwia rozwijanie słownictwa i swobodne porozumiewanie się w języku polskim. Ponadto kurs zapoznaje dziecko z polską kulturą i tradycją, co ułatwia późniejszą integrację z rówieśnikami w Polsce.
Wyrównanie różnic programowych
Adaptacja do nauki w polskiej szkole jest trudna również ze względu na różnice programowe występujące między polskim a zagranicznym systemem oświaty. Braki programowe uwidaczniają się m.in. w języku polskim, szczególnie w zakresie literatury polskiej, gramatyki i norm ortograficznych. Dzieci, które uczyły się za granicą, mogą nie znać ważnych wydarzeń historycznych w dziejach Polski, a także odniesień kulturowych i polskich obyczajów. Uczniowie powracający z emigracji mogą mieć zaległości także w geografii Polski i wiedzy o społeczeństwie (ustrój, partie polityczne itp.). Różnice programowe mogą przyczynić się do złych wyników w nauce, co z kolei może osłabiać pewność siebie i motywację młodego człowieka. Jak temu zaradzić?
Kursy edukacyjne
W wyrównaniu różnic programowych i kulturowych mogą pomóc kursy edukacyjne dla dzieci polonijnych. Są to treści przygotowane specjalnie z myślą o dzieciach, które w przyszłości będą kontynuować naukę w polskim systemie oświaty. Tego rodzaju kursy obejmują wiedzę z zakresu obowiązkowych przedmiotów szkolnych, a także znajomość polskiej tradycji i kultury. Dziecko może realizować je z dowolnego miejsca za pośrednictwem internetowej platformy edukacyjnej, co ułatwia dostosowanie nauki do zajęć w szkole zagranicznej i innych obowiązków.
Zajęcia wyrównawcze
Po przyjeździe do Polski rodzice mogą zwrócić się do szkoły z zapytaniem o możliwość zorganizowania zajęć wyrównawczych z przedmiotów nauczania. Są to dodatkowe lekcje organizowane przez okres nie dłuższy niż 12 miesięcy, dostępne dla cudzoziemców i uczniów będących obywatelami polskimi. Zajęcia wyrównawcze ułatwiają nadrobienie zaległości programowych, zwiększając szanse dziecka na płynną adaptację w polskim systemie oświaty.
Oddział przygotowawczy
Jest to rozwiązanie skierowane do uczniów, którzy nie opanowali języka polskiego na poziomie umożliwiającym przystąpienie do nauki. Oddział przygotowawczy organizowany jest w tej samej szkole, w której uczeń realizuje podstawę programową. Co do zasady, dziecko może uczęszczać do oddziału przygotowawczego do końca roku szkolnego, w którym zostało do niego zakwalifikowane. Jednak w zależności od potrzeb edukacyjnych dziecka i jego postępów w nauce okres ten może zostać skrócony lub wydłużony o kolejny rok szkolny.
Uczęszczanie do polskiej szkoły za granicą
Dzieci mieszkające za granicą realizują obowiązek szkolny i obowiązek nauki zgodnie z prawem obowiązującym na terenie danego kraju. Po powrocie do Polski mogą kontynuować naukę w polskiej szkole na podstawie dokumentów potwierdzających naukę za granicą (np. świadectwa). Choć nie ma konieczności uczęszczania do polskiej szkoły za granicą, stały kontakt z ojczystym systemem oświaty znacznie ułatwia płynne przejście z edukacji zagranicznej na polską. Dziecko może uczęszczać na przykład do szkoły sobotniej (prowadzonej np. przez fundację) lub placówek edukacyjnych działających przy przedstawicielstwach dyplomatycznych, urzędach konsularnych i przedstawicielstwach wojskowych.
Placówki stacjonarne nie są jedyną możliwością dla dzieci mieszkających za granicą, które chcą mieć kontakt z polskim systemem oświaty. Uczniowie, którzy mają polski numer PESEL, mogą zapisać się do szkoły internetowej Libratus. Nauka odbywa się za pośrednictwem platformy, która zapewnia dostęp do materiałów dydaktycznych o każdej porze oraz możliwość spotkań online z nauczycielami. Na koniec roku uczniowie przystępują do egzaminu w Polsce, dzięki czemu mogą uzyskać polskie świadectwo.
Przydatnymi informacjami podzielili się eksperci z Polonijnej Szkoły Podstawowej Polonijka.
